Gouverneur en IPO-voorzitter Theo Bovens: één overheid met integer en weerbaar bestuur

Dit jaar vindt het VNG-congres plaats in Maastricht. Met een ontvangst in het Limburgs gouvernement. Honderden gemeentebestuurders bijeen in ons provinciehuis… Hoe mooi kan het zijn? Voor mij symboliseert die versmelting van regionaal en lokaal bestuur de kern van het Interbestuurlijk programma (IBP): ook al hebben we verschillende rollen, taken en verantwoordelijkheden, samen zijn we één overheid.

Dat betekent niet dat we niks meer zelf mogen doen. Integendeel. Een lokaal probleem kun je het best op lokaal niveau oplossen, daar heb je de provincie of het Rijk niet bij nodig. Het betekent vooral dat we met elkaar de schouders zetten onder grote kwesties die de grenzen van de bestuurslagen overstijgen. Met als basisgedachte: ‘hoe pakken we dit samen aan?’ In plaats van: ‘ga ik hier wel over?’

Neem bijvoorbeeld de manier waarop wij in Nederland boeven aanpakken. Dat doen we niet meer alleen maar via het strafrecht. Meer en meer gebeurt dat ook langs bestuurlijke weg. Als regionale of lokale overheid mag je crimineel gedrag niet belonen. Maar hoe voorkom je dat je als overheid meewerkt aan het witwassen van winsten van criminelen? Wat doe je als je als wethouder onder druk gezet wordt om een vergunning af te geven voor een bordeel of motorclub? Wanneer je als burgemeester beveiligd moet worden? Of als gemeenteraadslid wordt bedreigd?

Wanneer in de nieuwjaarsnacht een ambulancebroeder wordt gemolesteerd, spreken we daar massaal onze afschuw over uit. En terecht. Maar als het om een gemeenteraadslid gaat, vinden we vaak dat die er maar tegen moet kunnen. Terwijl het net zo onacceptabel is. Daarom ben ik heel blij met de start van het Netwerk Weerbaar Bestuur, dit voorjaar. Een prachtig voorbeeld van samenwerking à la IBP: met tientallen overheden en andere organisaties hebben we een pact gesloten met als doel dat álle bestuurders en ambtenaren hun werk op een integere en veilige manier kunnen doen. Zo hoeft een burgemeester of statenlid nooit meer het gevoel te hebben dat hij of zij er alleen voor staat: we zijn één overheid en we staan voor onze mensen. Niemand mag te maken krijgen met agressie, geweld of andere vormen van intimidatie. Zero tolerance, voor iedereen. Met concrete trainingen en ondersteuning om je werk zonder angst of dwang te kunnen doen.

Interbestuurlijk samenwerken is bij een onderwerp als dit onontbeerlijk. Want bestuurders en politici zijn kwetsbaar, op alle niveaus. Dat kan voor henzelf beklemmend zijn, maar bedreiging en intimidatie kunnen ook de werking van onze democratie ondermijnen. Eén overheid is een betrouwbare en democratische overheid. Met een integer en weerbaar bestuur.

Ik vind werken volgens het IBP tot nu toe een verademing: minder concurrentie en weinig gedoe over competenties. Het geeft een motiverende en positieve flow. Natuurlijk zijn onze belangen wel eens tegengesteld. Maar dat los je dan zelf op, daar moet je de burger niet mee vermoeien. Honderden gemeentebestuurders in ons provinciehuis: een inspirerend symbool op weg naar één weerbare en integere overheid!